6493 Sayılı Kanun: Cafe ve Restoran İşletmelerini Neden İlgilendirir?

6493 Sayılı Kanun Nedir?

6493 sayılı "Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun", 27 Haziran 2013 tarihinde yürürlüğe giren ve Türkiye'deki ödeme sistemlerini düzenleyen temel mevzuattır. Bu kanunun amacı, ödeme ve menkul kıymet mutabakat sistemlerine, ödeme hizmetlerine, ödeme kuruluşlarına ve elektronik para kuruluşlarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

2013 yılında yürürlüğe giren bu kanun ile ülkemiz mevzuatında ilk defa "ödeme hizmeti", "ödeme kuruluşu" ve "elektronik para kuruluşu" kavramları tanımlanmıştır. 2020 yılında yapılan değişiklikle ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşlarının düzenlenmesi, lisanslanması ve denetlenmesi yetkisi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'na (TCMB) geçmiştir.

Cafe ve Restoran İşletmelerini Neden İlgilendirir?

1. Ödeme Sistemleri ve POS Cihazları

Cafe ve restoran işletmeleri günlük operasyonlarında kredi kartı, banka kartı ve diğer elektronik ödeme yöntemlerini kabul etmek için POS cihazları kullanmaktadır. 6493 sayılı Kanun kapsamındaki ödeme hizmeti sağlayıcıları, işyerleriyle anlaşma yaparak banka kartı veya kredi kartı kabulünü sağlamaktadır.

İşletmeler İçin Önemli Noktalar:

• POS cihazı sağlayıcınızın 6493 sayılı Kanun kapsamında faaliyet izni olması gerekir

• Ödeme kuruluşlarının TCMB'den aldığı faaliyet izni kapsamında "ödeme aracının kabulü" hizmeti sunmaları gerekmektedir

• İzinsiz faaliyet gösteren ödeme kuruluşları ile çalışmak yasal riskler oluşturabilir

2. Özel İş Yeri Kodları ve MCC Kodları

Yeni yönetmelik taslağı ile ödeme hizmeti kapsamına giren bir ödeme yöntemi ile mal ve hizmet sunan iş yerinin Bankalararası Kart Merkezi A.Ş. tarafından tesis edilen özel iş yeri koduna sahip olması gerekecektir.

Cafe ve Restoran İçin Önemli MCC Kodları:

• 5812: Restoranlar için kullanılan standart MCC kodu

• 5811, 5814, 5499: Diğer cafe ve restoran kategorileri için kullanılan kodlar

Bu kodlar şu amaçlarla kullanılır:

• Değişim ücretlerinin belirlenmesi

• Kart sahiplerinin ödüllendirilmesi ve kampanyalar

• Dolandırıcılık tespiti ve risk yönetimi

3. Mali Fiş ve Raporlama Yükümlülükleri

Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihaz (YN ÖKC) kullanım zorunluluğu kapsamında, cafe ve restoran işletmeleri ödeme kabul ederken mali fiş düzenleme yükümlülüğü altındadır.

Temel Yükümlülükler:

• EFT-POS özellikli YN ÖKC kullanımı

• Bütünleşik fiş düzenleme (banka/kredi kartı ödemelerinde)

• Günlük kapanış raporlarının GİB'e iletilmesi

4. Elektronik Para ve Dijital Ödeme Çözümleri

6493 sayılı Kanun uyarınca elektronik para; elektronik para ihraç eden kuruluş tarafından kabul edilen fon karşılığı ihraç edilen, elektronik olarak saklanan ödeme işlemlerini gerçekleştirmek için kullanılan parasal değerdir.

Cafe ve restoran işletmeleri için elektronik para uygulamaları:

• Ön ödemeli kartlar

• Mobil ödeme uygulamaları

• Sadakat programları (%5 para iadesi gibi kampanyalar)

5. Online Sipariş ve Ödeme Entegrasyonları

Modern cafe ve restoran işletmeleri, online ödeme sistemlerini e-ticarette kullanmak için sanal POS sistemlerine ihtiyaç duymaktadır. Yemek Sepeti, Getir, Trendyol, Migros ve Fuudy gibi platformlarla entegrasyon için ödeme sistemlerinin 6493 sayılı Kanun'a uygun olması gerekmektedir.

İlgili Mevzuat ve Düzenlemeler

Temel Kanun

• 6493 Sayılı Kanun: Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun (27.06.2013)

Güncel Yönetmelikler

• Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik (01.12.2021)

• Ödeme Hizmetlerinde TR Karekodun Üretilmesi ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik

• Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik

İlgili Tebliğler

• Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşlarının Bilgi Sistemleri ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcılarının Ödeme Hizmetleri Alanındaki Veri Paylaşım Servislerine İlişkin Tebliğ

• 6493 sayılı Kanun Kapsamındaki İdari Para Cezalarına İlişkin Açıklama Rehberi

Cafe ve Restoran İşletmeleri İçin Uyum Rehberi

1. POS Sistemleri Kontrolü

• Mevcut POS sağlayıcınızın TCMB faaliyet iznini kontrol edin

• Faaliyette bulunan ödeme kuruluşları listesini TCMB web sitesinden takip edin

• Ödeme altyapınızın güncel mevzuata uygunluğunu sağlayın

2. MCC Kodu Yönetimi

• İşletmenizin doğru MCC koduna sahip olduğundan emin olun

• Faaliyet alanınıza uygun kodun kullanılması, ekstra ücret ve yükümlülüklerle karşılaşmanın önüne geçer

3. Mali Fiş Düzeni

• YN ÖKC sisteminizin güncel olduğunu kontrol edin

• Banka kartı ödemelerinde bütünleşik fiş düzenleme sistemini kurun

• Günlük raporlama sistemlerinizi gözden geçirin

4. Veri Güvenliği

• Kişisel verilerin güvenliğini sağlamakla yükümlülük KVKK kapsamında değerlendirilir

• Ödeme verilerinin işlenmesi süreçlerini gözden geçirin

• Veri sızıntısı durumunda bildirim prosedürlerini oluşturun

Faydaları ve Avantajları

İşletmeler İçin

• Doğru vergi raporlaması ve sektörel trendleri takip etme kolaylığı

• Doğru kodlar sayesinde net oranlar ve ücretlerle işlem maliyeti garantisi

• Müşteri memnuniyeti artışı (çeşitli ödeme seçenekleri)

Müşteriler İçin

• Kart sahiplerinin belirli kategorilerde harcama yaparken özel kampanyalardan yararlanması

• Güvenli ödeme altyapısı

• Hızlı ve pratik ödeme deneyimi

Sonuç

6493 sayılı Kanun, cafe ve restoran işletmelerinin günlük operasyonlarının ayrılmaz bir parçası olan ödeme sistemlerini düzenleyen temel mevzuattır. Bu kanun kapsamında faaliyet yürüten kuruluşların TCMB tarafından sürekli olarak denetlenmesi, finansal sistemin güvenliğini artırmaktadır.

İşletme sahipleri olarak, bu mevzuata uyum sağlamak sadece yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda müşteri güvenini artıran ve operasyonel verimliliği sağlayan bir fırsattır. Güncel gelişmeleri takip etmek ve ödeme altyapınızı bu kanun çerçevesinde düzenlemek, işletmenizin rekabetçi konumunu güçlendirecektir.

Referans Linkler

• TCMB 6493 Sayılı Kanun Sayfası: https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Banka+Hakkinda/Mevzuat/6493/

• TCMB Ödeme Sistemleri Mevzuatı: https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/tr/tcmb+tr/main+menu/banka+hakkinda/mevzuat/odeme+sistemleri

• Ödeme Kuruluşları Listesi: https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/tr/tcmb+tr/main+menu/temel+faaliyetler/odeme+hizmetleri/odeme+kuruluslari

• TÖDEB (Türkiye Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları Birliği): https://todeb.org.tr/

• Resmi Gazete Mevzuat: https://www.mevzuat.gov.tr/

• YN ÖKC Mevzuatı (GİB): https://ynokc.gib.gov.tr/

Bu içerik, 2025 yılı itibariyle güncel mevzuat ve uygulamalara dayanarak hazırlanmıştır. Mevzuat değişiklikleri için düzenli olarak resmi kaynaklardan güncel bilgileri takip etmeniz önerilir.