NACE Kodu Nedir? Ne İşe Yarar ve Nereden Alınır?

NACE Kodu Nedir? Ne İşe Yarar? Nasıl Öğrenilir ve Sorgulanır?

NACE kodu, işletmenizin tam olarak hangi alanda ticaret yaptığını gösteren ve devlet kurumlarında sizi doğru sınıfa yerleştiren uluslararası standartlara sahip altı haneli bir numaradır. İş yeri açarken vergi dairesinden ticaret odasına kadar her adımda karşınıza çıkan bu numara dizisi, şirketinizin yaptığı işin türünü resmi kayıtlara geçirerek yasal sorumluluklarınızı ve faydalanabileceğiniz destekleri belirler. Bu şifreli sistemin arka planındaki çalışma mantığını, işletmenize uygun doğru numarayı nasıl seçeceğinizi ve devletin sunduğu teşviklerden yararlanırken bu kodun hayatınızı nasıl kolaylaştıracağını bilmek, ticari yolculuğunuzda size büyük bir zaman ve maliyet avantajı sağlayacaktır.

NACE Kodu Nedir?

Avrupa Birliği tarafından oluşturulan ve ülkemizde de birebir uygulanan bu sistem, piyasadaki tüm ekonomik faaliyetleri belirli bir düzene sokmak için kullanılan devasa bir sözlüktür. Bir işletmenin kumaş mı ürettiğini, bakkal mı işlettiğini yoksa yazılım mı geliştirdiğini uzun uzun anlatmak yerine, bu altı haneli numara dizisi kullanılarak o şirketin kimliği tek çırpıda ortaya konur. İş dünyasındaki herkesin aynı dili konuşmasını sağlayan bu rakamlar, devletin istatistik tutmasını ve iş kollarını düzene koymasını inanılmaz derecede kolaylaştırır.

NACE Kodu Ne İşe Yarar? İşletmeler İçin Önemi

Bu rakam dizisi, sadece resmi evraklarda duran sıradan bir numara olmanın çok ötesinde, şirketinizin ticari kaderini etkileyen kilit bir araçtır. Devletin işletmelere sunacağı hibe, kredi veya vergi indirimleri tamamen bu koda bakılarak dağıtılır. Eğer numaranız devletin destek verdiği sektörler arasında yer alıyorsa, çok ciddi maddi yardımlardan faydalanma şansı yakalarsınız.

Aynı zamanda iş sağlığı ve güvenliği kuralları da tamamen bu sisteme göre şekillenir. İşletmenizin ne kadar tehlikeli bir iş yaptığını ve çalışanlarınızı korumak için hangi önlemleri almanız gerektiğini belirleyen temel unsur yine bu altı haneli numaradır. Kısacası şirketinizin resmi kurumlardaki adresi ve sicili bu numaralar üzerinden takip edilir.

NACE Kodu Tehlike Sınıfları Nelerdir?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, iş yerlerindeki kaza risklerini belirlemek için tüm faaliyet alanlarını bu numara sistemine göre üç farklı gruba ayırır. Bu gruplandırma, işletmelerin almak zorunda olduğu iş güvenliği önlemlerinin ve bulundurması gereken uzmanların seviyesini doğrudan belirler.

• Ofis ortamında çalışan yazılım firmaları, muhasebe büroları ve mağazalar gibi kaza riskinin çok düşük olduğu işletmeler az tehlikeli sınıfta yer alırlar ve temel güvenlik eğitimleriyle işlerine devam edebilirler.
• Üretim yapan tekstil atölyeleri, marangozhaneler ve gıda imalathaneleri gibi makine kullanılan yerler tehlikeli sınıf olarak kabul edilir ve bu işletmelerin düzenli iş güvenliği denetimlerinden geçmesi zorunludur.
• Maden ocakları, inşaat şantiyeleri ve kimyasal madde üreten fabrikalar ise kaza ve ölüm riskinin en yüksek olduğu çok tehlikeli sınıfa girerler ve buralarda tam zamanlı iş güvenliği uzmanlarının görev yapması hayati bir kuraldır.

İşletmenizin bu üç gruptan hangisine düştüğünü bilmek, hem çalışanlarınızın sağlığını korumak hem de ağır para cezalarından kurtulmak için atacağınız en önemli adımdır.

NACE Kodu Nasıl Öğrenilir ve Sorgulanır?

Eğer halihazırda kurulu bir şirketiniz varsa, işletmenize ait olan bu altı haneli numarayı bulmak son derece kolay bir işlemdir. Şirketinizin muhasebecisi tarafından size verilen ve dükkanınıza asmanız gereken vergi levhanızın üzerinde, ana faaliyet alanınız ve hemen yanında bu numara açıkça yazmaktadır. Ayrıca ticaret odasına kayıtlıysanız, odadan aldığınız faaliyet belgesinin üzerinde de bu rakamlar çok net bir şekilde görünür.

Eğer henüz bir şirket kurmadıysanız ve yapacağınız işe hangi numaranın uygun olduğunu arıyorsanız, ticaret odalarının internet sitelerinde bulunan arama motorlarını kullanabilirsiniz. Bu arama kutucuklarına örneğin ayakkabı satışı yazıp arattığınızda, sistem size ayakkabı ile ilgili tüm numaraları listeler ve siz de içlerinden yaptığınız işe en uygun olanı kolayca seçebilirsiniz.

NACE Kodu Sisteminin Yapısı 

Bu altı haneli rakam dizisi aslında rastgele oluşturulmuş numaralardan ibaret değildir; her bir rakamın tıpkı bir adres tarif eder gibi mantıklı bir sırası ve anlamı vardır. İlk iki rakam işin en genel halini, örneğin tarım mı yoksa imalat mı olduğunu gösterir. Geriye kalan rakamlar ise detaya inerek imalatın içinde gıda mı yoksa tekstil mi olduğunu, tekstilin içinde kumaş mı yoksa hazır giyim mi olduğunu belirler. Numara uzadıkça tarif edilen işin detayı da o kadar netleşir.

NACE Kodu Değişikliği veya Eklemesi Nasıl Yapılır?

İşletmeler zaman içinde farklı alanlara yönelip yeni işler yapmaya karar verdiklerinde, resmi kayıtlardaki numaralarını da bu yeni duruma göre güncellemeleri gerekir. Bu işlem için öncelikle şirketinizin muhasebecisi aracılığıyla vergi dairesine bir bildirimde bulunarak ana faaliyet veya ek faaliyet numaranızın değiştirilmesini talep edersiniz. Vergi dairesi bu değişikliği onayladığında, yeni numaranız sistemde güncellenir ve vergi levhanıza anında işlenir. Ticaret odasına kayıtlı olan büyük şirketlerin ise odalarına bir dilekçe vererek bu değişikliği sicil gazetelerinde de yayımlatmaları yasal bir zorunluluktur.

NACE Kodu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İş yeri açılışlarında veya devlet desteklerine başvuru süreçlerinde karşılaşılan bu rakam sistemi hakkında şirket sahiplerinin kafasına takılan pek çok detay bulunur. Hatalı numara seçiminden birden fazla iş yapma durumlarına kadar en çok merak edilen soruların basit ve anlaşılır yanıtları aşağıda yer almaktadır.

Bir Şirketin Birden Fazla NACE Kodu Olabilir mi?

Evet, bir şirketin birden fazla numaraya sahip olması kesinlikle mümkündür ve ticari hayatta çok sık karşılaşılan bir durumdur. Şirketinizin en çok para kazandığı ve asıl işi olan alana ana faaliyet numarası denir; bunun dışında yaptığınız diğer tüm ek işler için altı veya yedi tane daha ek faaliyet numarası alabilirsiniz. Örneğin bir restoran işletirken aynı zamanda paketli gıda satışı da yapıyorsanız, her iki işin numarasını da vergi levhanıza rahatlıkla ekletebilirsiniz.

Yanlış NACE Kodu Seçilirse Ne Olur? 

Yaptığınız işle alakası olmayan bir numara seçmek ileride başınıza büyük dertler açabilir. En büyük sıkıntıyı iş güvenliği konusunda yaşarsınız; tehlikeli bir iş yapmanıza rağmen yanlışlıkla az tehlikeli bir numara seçtiyseniz, yapılacak ilk denetimde çok ağır para cezalarıyla karşılaşırsınız. Ayrıca devletin sizin asıl sektörünüze vereceği destek kredilerinden ve vergi indirimlerinden de sırf numaranız yanlış olduğu için mahrum kalırsınız.

E-Ticaret Yapanlar Hangi NACE Kodunu Seçmelidir? 

İnternet üzerinden satış yapan işletmelerin, normal dükkan sahiplerinden farklı olarak internetten perakende ticaret yapıldığını gösteren özel bir numarayı seçmeleri gerekir. Siz internette ister kıyafet satın ister elektronik eşya satın, vergi dairesi sizin öncelikle bir internet satıcısı olduğunuzu bilmek ister. İnternetten satış yapan tüm işletmelerin mutlaka radyo, televizyon, posta yoluyla veya internet üzerinden yapılan perakende ticaret adını taşıyan o özel altı haneli numarayı vergi levhalarına ekletmeleri şarttır.

Şahıs Şirketleri İçin NACE Kodu Zorunlu mu?

Şirketinizin türü ne olursa olsun bu numarayı almak zorunludur. İster yüzlerce çalışanı olan dev bir anonim şirket olun, ister evinizin bir odasında tek başınıza çalışan küçük bir şahıs şirketi kurun; vergi dairesine kayıt olduğunuz saniye bu altı haneli numaralardan birini seçmek mecburiyetindesiniz. Devlet sizi tanımak ve vergilendirmek için mutlaka bu numaraya ihtiyaç duyar.

NACE Kodu Değiştirmek Ücretli midir?

Sadece vergi dairesinde yapılan numara ekleme veya değiştirme işlemleri için devlete herhangi bir harç veya ücret ödemezsiniz, bu işlem tamamen ücretsizdir. Ancak ticaret odasına veya esnaf odasına kayıtlıysanız, bu değişikliğin odadaki dosyanıza işlenmesi ve resmi gazetede yayımlanması için odanın belirlediği bir masrafı ödemeniz gerekir. Bu masraf da odadan odaya küçük değişiklikler gösterebilir.

NACE Kodum KOSGEB Tarafından Destekleniyor mu, Nasıl Anlarım?

Devletin işletmelere hibe ve faizsiz kredi veren kurumunun, desteklediği sektörlerin güncel bir listesi resmi internet sitesinde her zaman yayındadır. Sitenin arama bölümüne altı haneli numaranızı yazdığınızda, karşınıza yeşil bir onay veya kırmızı bir uyarı çıkar. Eğer numaranız o listede varsa, kurumun sunduğu tüm hibe programlarına başvurma hakkınız var demektir.

Özetlemek gerekirse; ticari hayatın bir nevi kimlik numarası olan bu altı haneli sistem, şirketinizin ne iş yaptığını devlete ve dünyaya anlatan en net dildir. İşletmenizi tehlike sınıflarına göre güvence altına almaktan, devletin sunduğu hibe ve kredilere ulaşmaya kadar pek çok kapı tamamen bu rakamların doğru seçilmesiyle açılır. İş yeri açarken faaliyetlerinizi en doğru şekilde anlatan numarayı belirlemek ve işiniz değiştikçe bu numarayı güncel tutmak, sizi ağır cezalardan korurken ticari yolculuğunuzda devletin tüm imkanlarından eksiksiz faydalanmanızı sağlamaya devam edecektir.